dinsdag 17 november 2015

Straight from the sewer: vechten voor een toekomst


De aanslagen in Parijs maken mij niet zozeer bang, maar vooral kwaad. Ze zetten mij aan het denken. Hoe kunnen we de negatieve emoties ombuigen of inzetten tot iets positiefs? Vechten tegen uitsluiting, vechten voor vooruitgang, vechten tegen starre systemen en tegen verkeerde marketing. De goedkope marketing van angst en populisme zal na de aanslagen nu wel snel volgen. Een van de zaken waar we zelf wat aan kunnen doen, is het bevechten van uitsluiting en het voorkomen van frustraties. En het is geen ver van onze bed show. Zo lazen we vorige week over de vele miljoenen die tevergeefs worden gespendeerd om mensen aan het werk te krijgen, maar niet werken. Dezelfde week had ik een overleg met gemeente, buurtteams en ROC's over de honderden stageplekken die niet vervuld worden in de wijk om nog maar niet te spreken over de langdurig werklozen of 50- plussers die niet aan de bak komen.

Cynisme als gevaar

Ik zie het grote cynisme in wijken en bij veel jongeren als groot gevaar. Dit cynisme wordt enerzijds veroorzaakt doordat in het doorgepolderde Nederland, dubbeltjes in achterstandswijken, helaas meestal dubbeltjes blijven. Anderzijds komt dit door de pseudo-participatie en het ontbreken van ECHT contact met de onderkant. Vandaar de titel van deze blog: Straight from the sewer. Het ontbreekt aan touwladders voor mensen aan de onderkant om uit de goot omhoog te komen. De rappers (Das EFX) in bovenstaande foto zijn omhoog geklommen en hebben hun afkomst niet verloochend. Sterker nog, het is een unique selling point, iets waar ze trots op zijn. Hier is behoefte aan, dat blijkt ook aan de retro van “Straight outta Compton” en de nu al voor veel onrust zorgende Belgische straatfilm “BLACK” van Adil El Arbi and Bilall Fallah.

De huidige Nederlandse bestuurders kennen nauwelijks nog mensen uit de krachtwijken. Daarom faalt menige aanpak van armoede, werkloosheid, jeugdcriminaliteit, radicalisering, etc. Het goedkope idee van verwachten dat mensen met zorgen aan hun hoofd vrijwillig en voor niets de participatiemaatschappij uit de grond gaan stampen komt op het volgende neer: "Kijken, kijken, niets kopen". Dit versterkt cynisme. Begrijp me niet verkeerd, ik geloof in burgerkracht en participatie en net als in gegoede wijken, willen ook veel mensen uit krachtwijken hun steentje bijdragen. Maar het gevaar van cynisme door een 'projectencarroussel', met denken “voor” mensen, ligt helaas nog steeds overal op de loer.

Het speelde in Utrecht bijvoorbeeld ook rondom Cultuur in de Wijken. Mensen vanuit de wijk werden gevraagd om input te geven aan het team van ingehuurde professionals voor de Vrede van Utrecht, en spendeerden uren en uren aan vergaderen, maar wat leverde dit op? De geldstroom kwam de wijk in, maar vloog er via de externe professionals weer versneld uit.

Hetzelfde lijkt nu ook op het gebied van sport te gebeuren. Als er iéts is wat van onderop is opgebouwd is het wel het verenigingsleven en het sporten. Maar ook daar is een hulpverlenings-mechanisme in werking getreden. Professionals worden betaald om de onwetende, ongezonde wijkbewoners richting sport te stimuleren...

Op zich een goed iets, sportstimulering, zeker in dit tijdperk van verleidelijke Nintendo's en chips-lunches op middelbare scholen. Maar doe dit dan van onderop. Zorg dat de mensen die echt contact hebben worden ingehuurd. Zorg dat de zak met geld voor stimulering evenredig wordt besteed aan de mensen die er het hardst voor werken: de mensen die met hun voeten in de modder staan en daar trots op zijn: Straight from the sewer.  Deze mechanismes van het uitsluiten van geldstromen voor de mensen en ondernemers uit de wijk, worden namelijk ongelofelijk goed gesignaleerd. Dat vergeten professionals en bestuurders nogal eens. De aanhang van veel wijkinitiatieven - zoals bijvoorbeeld de vechtsportschool - honderden jongeren en hun ouders uit de wijk, weten allemaal dat hun trainer zich uit de naad werkt en dat als er weer eens "draagvlak" nodig is vanuit de krachtwijk, hun club voorop in de krant komt. Zij weten ook hoe de geldstromen lopen en dat die niet bij hun bottom-up initiatief terecht komen. In 2008 bij het bezoek van toenmalig minister Vogelaar aan de krachtwijken wisten de jongeren in het buurthuis exact te benoemen hoeveel geld er was aangevraagd voor dit "project". Meer voorbeelden hiervan zijn ook terug te vinden in "STRAAT KREDIET" een biografie over Said Bensellam geschreven door Frank van Gemert.

Oorzaken van Kijken, kijken, niets kopen

De basis voor dit cynisme is gelegen in het feit dat ‘niet-probleem-eigenaren’, niet via het bonus /malussysteem betaald, problemen van anderen moeten oplossen. Dit terwijl het ontbreekt aan mandaat of borging van onderop. Het systeem van overheidsmatige projectinterventies gekoppeld aan het hiaat tussen bestuur/elite en de onderkant, zorgt voor het "Kijken, kijken, niets kopen". Want als het project is goedgekeurd, moet het draagvlak nog gecreëerd worden, zonder dat de ‘onderaannemers’, de ‘wijkinitiatieven’ zijn meegenomen in de begroting. Je zou daarom bijna de oproep doen aan de wijken/onderkant: doe niets voor niets! Hoe anders kan dit onbedoeld en onbewust zo uitpakkende systeem worden doorbroken? Niets voor niets kan natuurlijk niet de oplossing zijn, maar hoe anders kan er gewerkt worden aan een eerlijkere beloning in geld en ‘waarde’ring voor de echte werkers, de lokale helden, de vaklui, de doeners, de no-nonsens mensen?

Boosheid omzetten in daadkracht

Ik ben zelf ondanks de woede en het gevaar van cynisme, nog steeds optimistisch. Ik zie kansen voor collectieven en het slimmer organiseren van onderop. Het past in de tijdsgeest en het momentum is daar. Maar hoe kan dit feest voor de al kansrijke hogeropgeleiden ook bijdragen aan het doorbreken van cynisme aan de onderkant? Anders gezegd: hoe kunnen de trends van slimmer anders zelforganiseren, coöperatieve vormen, elimineren van tussenschakels (zoals bijvoorbeeld m.b.t. energie bij Vandebron) en nieuwe deeleconomieën worden ingezet voor het vechten tegen cynisme? Het vechten voor opklimmen uit de goot? Wijken als Molenbeek in Brussel, de Afrikaanderwijk in Rotterdam, Slotvervaart/Nieuw-West in Amsterdam, de Schilderswijk in Den Haag en Kanaleneiland of Overvecht in Utrecht moeten wijken zijn waar mensen met een vechtersmentaliteit ‘rechtstreeks uit de goot’ vooruit kunnen komen en daarvoor moeten allen zeilen bij!

Bronnen/ tips




Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen